วันอังคารที่ 8 ธันวาคม พ.ศ. 2558

เรื่องที่ 5 สิ่งแวดล้อมและทรัพยากรธรรมชาติ




ผลการเรียนรู้

          1. ศึกษาสิ่งแวดล้อมและทรัพยากรธรรมชาติ วิเคราะห์สภาพปัญหาสิ่งแวดล้อมทรัพยากรธรรมชาติและเสนอแนวทางในการอนุรักษ์ทรัพยากร
          2. สืบค้นข้อมูล อภิปรายและอธิบาย ปัญหามลพิษ สาเหตุของปัญหาสิ่งแวดล้อมและทรัพยากรธรรมชาติ
          3. สืบค้นข้อมูล อภิปรายและอธิบายการใช้ทรัพยากรธรรมชาติตามปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง


จุดประสงค์การเรียนรู้
          1. อภิปรายและอธิบายความหมายและความสำคัญของสิ่งแวดล้อมและทรัพยากรธรรมชาติได้
สาระสำคัญ        
               สิ่งมีชีวิตต่างๆ ทุกชนิดในโลกย่อมต้องมีความสัมพันธ์กับสิ่งแวดล้อมต่างๆที่อยู่รอบตัวทั้งที่เป็นสิ่งมีชีวิตและสิ่งไม่มีชีวิต เพื่อให้ได้มาซึ่งปัจจัยต่างๆที่ใช้ในการดำรงชีวิต เช่น อาหาร น้ำ อากาศ ที่อยู่อาศัย เป็นต้น นอกจากนั้นมนุษย์ยังมีการใช้ประโยชน์จากสิ่งแวดล้อมต่างๆเพื่อประโยชน์ในด้านอื่นอีก เช่น การผลิตพลังงานไฟฟ้า การผลิตเครื่องนุ่งห่ม ใช้เป็นเชื้อเพลิงขับเคลื่อนเป็นยานพาหนะ เป็นต้น ทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมต่างๆ จึงเป็นปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อการดำรงชีวิตของสิ่งมีชีวิตและมนุษย์เป็นอย่างยิ่ง
               ทรัพยากรธรรมชาติ หมายถึง สิ่งต่างๆที่เกิดขึ้นเองตามธรรมชาติ ซึ่งมนุษย์สามารถนำมาใช้ประโยชน์เพื่อการดำรงชีวิตได้ โดยอาศัยการดัดแปลง แปรรูป หรือการเปลี่ยนแปลงให้เหมาะสมตามความต้องการของมนุษย์ เช่น พืช ดิน น้ำ แร่ธาตุต่างๆ เป็นต้น ทรัพยากรธรรมชาติแบ่งได้เป็น 2 ประเภท คือ ทรัพยากรที่ใช้แล้วหมดไป และทรัพยากรที่ใช้ไม่หมดหรือมีตลอดไป
                   สิ่งแวดล้อม หมายถึง สรรพสิ่งต่างๆรอบตัวเราทั้งที่เป็นสิ่งมีชีวิตและสิ่งไม่มีชีวิต ทั้งที่เป็นรูปธรรมและนามธรรม มีอิทธิพลเกี่ยวโยงถึงกัน ผลกระทบจากสิ่งหนึ่งจะมีส่วนเสริมสร้างหรือทำลายอีกส่วนหนึ่งอย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้ สิ่งแวดล้อมสามารถก่อให้เกิดประโยชน์หรือโทษต่อการดำรงชีวิตของเราได้ โดยสามารถจำแนกได้เป็น 2 ประเภทใหญ่ๆ คือ สิ่งแวดล้อมตามธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมที่มนุษย์สร้างขึ้น


ใบความรู้ที่ 1 

สิ่งแวดล้อมและทรัพยากรธรรมชาติ


สิ่งมีชีวิตทุกชนิดจะต้องมีความสัมพันธ์กับสิ่งแวดล้อมต่างๆที่อยู่รอบตัว ทั้งที่เป็นสิ่งมีชีวิตและสิ่งไม่มีชีวิต เพื่อให้ได้มาซึ่งปัจจัยต่างๆในการดำรงชีวิต ซึ่งในปัจจุบันจำนวนประชากรได้เพิ่มมากขึ้น ทำให้เกิดผลกระทบต่อทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม ทั้งนี้เพราะมนุษย์เป็นส่วนหนึ่งในระบบนิเวศของโลกสิ่งมีชีวิต จึงต้องดำรงชีวิตด้วยการอาศัยอาหาร เครื่องนุ่งห่ม ที่อยู่อาศัยและยารักษาโรคเป็นปัจจัยพื้นฐาน ผลกระทบที่ตามมา คือ ความเสื่อมโทรมของทรัพยากรธรรมชาติ การขาดแคลนทรัพยากรและเกิดปัญหาทางด้านมลพิษต่างๆตามมา แนวทางการแก้ปัญหาที่สำคัญจึงเน้นไปที่การนำทรัพยากรไปใช้ประโยชน์ โดยกระทบต่อระบบนิเวศน้อยที่สุด เพื่อให้เกิดระบบนิเวศแบบยั่งยืนต่อไปในอนาคต

ภาพประกอบที่ 1 สิ่งแวดล้อมตามธรรมชาติ เป็นสิ่งที่เกิดขึ้นเองตามธรรมชาติ เช่น ต้นไม้ อากาศ น้ำ เป็นต้น

ที่มา  https://sites.google.com



สิ่งแวดล้อม (environment)

     สิ่งต่างๆทุกชนิดในโลกย่อมมีความสัมพันธ์กับสิ่งมีชีวิตต่างๆที่อยู่รอบตัวทั้งที่เป็นสิ่งมีชีวิตและสิ่งไม่มีชีวิต เช่น อาหาร น้ำ อากาศ ที่อยู่อาศัย เป็นต้น นอกจากนี้มนุษย์ยังมีการใช้ประโยชน์จากสิ่งแวดล้อมต่างๆเพื่อประโยชน์ในด้านอื่นๆอีก เช่น การผลิตพลังงานไฟฟ้า การผลิตเครื่องนุ่งห่ม  ใช้เป็นเชื้อเพลิงขับเคลื่อนยานพาหนะ เป็นต้น ทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมต่างๆ จึงเป็นปัจจัยที่มอิทธิพลต่อการดำรงชีวิตของสิ่งมีชีวิตและมนุษย์เป็นอย่างยิ่ง

สิ่งแวดล้อม หมายถึง สิ่งต่าง ๆ ที่อยู่รอบตัวเรา ทั้งสิ่งที่มีชีวิต สิ่งไม่มีชีวิต เห็นได้ด้วย ตาเปล่า และไม่สามารถเห็นได้ด้วยตาเปล่า รวมทั้งสิ่งที่เกิดขึ้นโดยธรรมชาติและสิ่งที่มนุษย์เป็นผู้ สร้างขึ้น หรืออาจจะกล่าวได้ว่า สิ่งแวดล้อมจะประกอบด้วยทรัพยากรธรรมชาติและทรัพยากรที่มนุษย์สร้างขึ้นในช่วงเวลาหนึ่งเพื่อสนองความ ต้องการของมนุษย์นั่นเอง

 - สิ่งแวดล้อมที่เกิดขึ้นโดยธรรมชาติ ได้แก่ บรรยากาศ น้ำ ดิน แร่ธาตุ และสิ่งมีชีวิตที่อาศัยอยู่บนโลก (พืช และสัตว์) ฯลฯ


ภาพประกอบที่ 2 สิ่งแวดล้อมตามธรรมชาติ มีทั้งสิ่งมีชีวิต เช่น นก และสิ่งไม่มีชีวิต เช่น ภูเขา แม่น้ำ เป็นต้น
ที่มา   http://1.bp.blogspot.com/-ysCMugWHcLU/Uix-4Ovpl4I/AAAAAAAAAA4/cw1w84Jq64g/s1600/original_qqq.jpg


        - สิ่งแวดล้อมที่มนุษย์สร้างขึ้น เป็นสิ่งแวดล้อมที่ถูกสร้างขึ้นจากการกระทำของมนุษย์โดยใช้สิ่งต่างๆที่อยู่แวดล้อมตัวมนุษย์มาพัฒนาเปลี่ยนแปลงเพื่อให้เกิดประโยชน์ต่อตนเอง ได้แก่ อาคาร บ้านเรือนถนน โรงเรียน โรงงาน สายไฟ สิ่งก่อสร้าง สาธารณูปการต่าง ๆ เช่น ถนน เขื่อนกั้นน้ำฯลฯ หรือระบบของสถาบันสังคมมนุษย์ที่ดำเนินชีวิตอยู่ ฯลฯ สิ่งแวดล้อมที่ถูกสร้างขึ้นนี้จะมีความสัมพันธ์ที่ทางตรงและทางอ้อมต่อสภาพแวดล้อมตามธรรมชาติ นอกจากนี้ยังมีสิ่งแวดล้อมที่มนุษย์สร้างขึ้นบางชนิดที่ไม่มีผลต่อการดำรงชีวิตของมนุษย์โดยตรงแต่มีคุณค่าทางจิตใจ คือสิ่งก่อสร้างที่เกี่ยวกับศิลปะ วัฒนธรรม ขนบธรรมเนียม และความเชื่อต่างๆ เช่น วัด ศาลเจ้า โบสถ์ เป็นต้น

ภาพประกอบที่ 3 สิ่งแวดล้อมที่มนุษย์สร้างขึ้นมีเป้าหมายเพื่อประโยชน์ต่อการดำรงชีวิตของมนุษย์

ที่มา   http://1.bp.blogspot.com/-bajNk_dwJx4/UD26bI61vAI/AAAAAAAAAAU/yfp7Pvg4_78/s1600/z3.jpg



ทรัพยากรธรรมชาติ (natural resources)
   ทรัพยากรธรรมชาติ หมายถึง สิ่งต่างๆ (สิ่งแวดล้อม) ที่เกิดขึ้นเองตามธรรมชาติและมนุษย์ สามารถนำมาใช้ประโยชน์เพื่อการดำรงชีวิตได้ โดยอาศัยการดัดแปลง แปรรูป หรือการเปลี่ยนแปลงให้เหมาะสมตามความต้องการของมนุษย์  เช่น บรรยากาศ ดิน น้ำ ป่าไม้ ทุ่งหญ้า สัตว์ป่า แร่ธาตุ พลังงาน และกำลังแรงงานมนุษย์ เป็นต้น
        ทรัพยากรธรรมชาติ แบ่งได้ 2 ประเภท คือ ทรัพยากรที่ใช้แล้วหมดไป และทรัพยากรที่ใช้แล้วไม่หมดหรือมีตลอดไป เป็นต้น
          1. ทรัพยากรธรรมชาติที่ใช้แล้วหมดไป (Nonenewable Resources) เป็นทรัพยากรที่นำไปใช้แล้วจะสิ้นเปลืองและหมดไปในที่สุด ทรัพยากรประเภทนี้มีอยู่อย่างจำกัด การเกิดขึ้นทดแทนต้องอาศัยระยะเวลาที่ยาวนาน ไม่สามารถเกิดขึ้นทดแทนได้พียงพอกับความต้องการใช้งาน ดังนั้นจึงพบว่าทรัพยากรประเภทนี้บางชนิดอาจหมดไปจากโลก ในช่วงเวลาอีกไม่นานนัก ทรัพยากรที่ใช้แล้วหมดไปนี้ แบ่งเป็น 2 กลุ่ม คือ
                  1.1 ทรัพยากรธรรมชาติที่เกิดขึ้นใหม่ ทดแทนหรือรักษาให้คงอยู่ได้ เช่น ดิน ป่าไม้ และสัตว์ป่าชนิดต่างๆ เป็นต้น

ภาพประกอบที่ 4 สัตว์ป่าเป็นทรัพยากรธรรมชาติที่เกิดขึ้นใหม่ ทดแทนหรือรักษาให้คงอยู่ได้ แต่จำเป็นต้องมีแนวทางการอนุรักษ์ที่เหมาะสม เพื่อป้องกันไม่ให้สุญพันธุ์ไป เช่น การกำหนดเป็นสัตว์ป่าสงวน เป็นต้น
ที่มา  http://uttaradit.mnre.go.th/images/kang.jpg
          1.2 ทรัพยากรธรรมชาติที่ไม่สามารถสร้างเสริมหรือทดแทนได้หรือใช้ระยะเวลาในการทดแทนขึ้นใหม่ต้องใช้ระยะเวลาที่ยาวนาน เช่น แร่ธาตุ น้ำมัน ก๊าซธรรมชาติ เป็นต้น

ภาพประกอบที่ 5 ปิโตรเลียม  และแร่ธาตุต่างๆ เป็นทรัพยากรธรรมชาติที่ไม่สามารถสร้างเสริมทดแทนได้
ที่มา   http://img.tnews.co.th/tnews_1425695401_136.jpg

           2. ทรัพยากรธรรมชาติที่สามารถทดแทนใหม่ได้ (Renewable Resources) เป็นทรัพยากรที่สามารถเกิดขึ้นมาใหม่ ทดแทนได้ โดยไม่หมดสิ้นไป สามารถนำมาใช้ประโยชน์ได้ตลอด ทรัพยากรเหล่านี้มีอยู่อย่างมากมายทั่วทุกหนทุกแห่งในโลก และมีความจำเป็นต่อการดำรงชีวิต เช่น ป่าไม้ ดิน สัตว์ป่า น้ำ อากาศ ทรัพยากรธรรมชาติประเภทนี้หากมีการจัดการในการใช้อย่างถูกวิธีจะสามารถเกิดขึ้นหรือทดแทนขึ้นใหม่ได้

ภาพประกอบที่ 6 ป่าไม้ แหล่งน้ำ อากาศ เป็นศูนย์รวมจำเป็นต่อการดำรงชีวิตของสิ่งมีชีวิต
ที่มา    https://knpproject255560101.files.wordpress.com/2013/02/e0b8b2e0b988e0b8b2e0b989e0b988.jpg

             โดยรวมแล้ว จะเห็นว่า ทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมจะมีความสัมพันธ์กันทั้งทางตรงและทางอ้อม โดยทรัพยากรธรรมชาติจะเป็นองค์ประกอบส่วนหนึ่งของสิ่งแวดล้อมหรือเป็นสิ่งแวดล้อมที่สามารถเกิดขึ้นเองได้ตามธรรมชาติ ซึ่งอาจมีการใช้งานอย่างไม่ถูกต้องเหมาะสมแล้ว ทรัพยากรธรรมชาติเหล่านั้นก็ย่อมหมดสิ้นสูญหายไป และจะส่งผลกระทบทำให้สิ่งมีชีวิตและสิ่งแวดล้อมเกิดการเปลี่ยนแปลง 



ภาพประกอบที่ 7 ควันจากโรงงาน และน้ำเสียจากบ้านเรือนต่างๆ แม้ไม่ได้ทำลายทรัพยากรอากาศและน้ำโดยตรง แต่ก็ทำให้ทรัพยากรอากาศและน้ำเกิดการปนเปื้อนจนเป็นพิษต่อสิ่งมีชีวิตที่ดำรงชีวิตอยู่ในสิ่งแวดล้อมดังกล่าว
ที่มา    http://www.manager.co.th/asp-bin/Image.aspx?ID=1702787


ความหมายของการจัดการธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม
          การจัดการ (Management) หมายถึง การดำเนินงานอย่างมีประสิทธิภาพในรูปแบบต่าง ๆทั้งด้านการจัดหา การเก็บรักษา การซ่อมแซมการใช้อย่างประหยัด และการสงวนรักษา เพื่อให้กิจกรรมที่ดำเนินการนั้นสามารถให้ผลยั่งยืน ต่อมวลมนุษย์และธรรมชาติ โดยหลักการแล้ว "การจัดการ" จะต้องมีแนวทางการดำเนินงานขบวนการ และขั้นตอน รวมทั้งจุดประสงค์ในการดำเนินงานที่ชัดเจนแน่นอนจากคำจำกัดความข้างต้น
          การจัดการทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม หมายถึง การดำเนินงานต่อทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมอย่างมีประสิทธิภาพ ทั้งในด้านการจัดหาการเก็บรักษา การซ่อมแซม การใช้อย่างประหยัดและการสงวนรักษา เพื่อให้ทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมนั้นสามารถเอื้ออำนวยประโยชน์แก่มวลมนุษย์ได้ใช้ตลอดไปอย่างไม่ขาดแคลนหรือมีปัญหาใด ๆ หรืออาจจะหมายถึง กระบวนการจัดการ แผนงานหรือกิจกรรมในการจัดสรรและการใช้ทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมเพื่อสนองความต้องการในระดับต่าง ๆ ของมนุษย์และเพื่อให้บรรลุเป้าหมายสูงสุดของการพัฒนาคือเสถียรภาพทางเศรษฐกิจ - สังคมและคุณภาพ สิ่งแวดล้อม โดยยึดหลักการอนุรักษ์ด้วยการใช้ทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมอย่างฉลาดประหยัด และก่อให้เกิดผลเสียต่อสิ่งแวดล้อมน้อย ที่สุดเท่าที่จะทำได้
          แต่ถ้าเราจะกำหนดว่าสิ่งแวดล้อมที่เรากล่าวกันทั่ว ๆ ไปนั้น เป็นเรื่องของปัญหาภาวะมลพิษ
อันเนื่องมาจากการใช้ทรัพยากรธรรมชาติหรือจากผลของความก้าวหน้าของการพัฒนาแล้วเราก็สามารถให้คำจำกัดความแยกระหว่างการ จัดการทรัพยากรธรรมชาติและการจัดการสิ่งแวดล้อมได้ดังนี้
          การจัดการทรัพยากรธรรมชาติ หมายถึง การดำเนินงานอย่างมีประสิทธิภาพต่อสิ่งที่เกิดขึ้น ตามธรรมชาติและให้ประโยชน์ต่อมนุษย์ ทั้งในด้านการจัดหา การเก็บรักษา การซ่อมแซมการใช้อย่างประหยัด รวมทั้ง การสงวนเพื่อให้ทรัพยากรธรรมชาตินั้นสามารถให้ผลได้อย่างยาวนานการจัดการสิ่งแวดล้อม หมายถึง การ ดำเนินงานอย่างมีประสิทธิภาพเพื่อทำให้สิ่งที่อยู่รอบ ๆ ตัวเรามีผลดีต่อคุณภาพชีวิต นั่นก็คือจะต้องดำเนินการป้องกันไม่ให้เกิดปัญหาภาวะปลอดภัย นั่นเอง
          ปัจจุบันปัญหาขยะมูลฝอยเป็นปัญหาที่สำคัญ การนำสิ่งเหลือใช้มาประดิษฐ์ให้เกิดประโยชน์ขึ้นใหม่ จะเป็นวิธีการหนึ่งที่ทำให้ขยะลดน้อยลงการจัดการทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมจะต้องยึดหลักการทางอนุรักษ์วิทยาเพื่อประกอบ การดำเนินงานในการจัดการ ดังนี้ คือ
          1) การใช้ทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมจะต้องเป็นไปอย่างสมเหตุสมผล ใช้อย่างฉลาดหรือใช้ตามความจำเป็น ไม่ใช้อย่างฟุ่มเฟือยและไม่เกิดการสูญเปล่า หรือเกิดการสูญเปล่าน้อยที่สุด
             2) การประหยัดของที่หายากและของที่กำลังสูญพันธุ์

             3) การปรับปรุง ซ่อมแซมสิ่งที่เสื่อมโทรมให้คืนสภาพก่อนนำไปใช้ เพื่อให้ระบบสิ่ง แวดล้อมดีขึ้น 



ใบกิจกรรม


ไม่มีความคิดเห็น:

แสดงความคิดเห็น